Türkiye Cumhuriyeti

T.C. Muskat Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Türkiye-Umman İlişkileri, 03.01.2017

TÜRKİYE-UMMAN İLİŞKİLERİ

Siyasi İlişkiler

Türkiye-Umman ilişkilerinin tarihi 16. yüzyıla dayanmaktadır. Bu tarihteki müttefiklik ilişkileri çerçevesinde Osmanlı donanması Portekiz kuvvetlerinin saldırıları karşısındaki Umman güçlerine yardım ve destek sağlamış, 1552'de Piri Reis Muskat ve Al Jalali Kalesi'nin  Portekiz işgalinden kurtarılmasında önemli rol oynamıştır. 1775'te Basra Körfezi'nin İran tarafından işgali sırasında da Umman Donanması Osmanlı İmparatorluğu'nun yardımına koşmuştur.

 

İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler Büyükelçilik düzeyinde 18 Haziran 1973 tarihinde kurulmuş olup, karşılıklı olarak 1985 yılında Ankara'da ve 1986 yılında Muskat'ta yerleşik Büyükelçiliklerin açılması diplomatik ilişkilere ivme kazandırmıştır.

 

İkili ilişkiler, sahip bulundukları özgün ve önemli jeostratejik konumlarının da biçimlendirdiği karşılıklı yarar ile ortak çıkarlar temelinde gelişen bir seyir izlemektedir.

 

İki ülke arasında Devlet Başkanı düzeyindeki son ziyareti 11. Cumhurbaşkanımız Sayın Abdullah Gül, Sultan Qaboos’un davetine icabetle, 12-14 Nisan 2010 tarihlerinde gerçekleştirmiştir. Ziyaret sırasında "Türkiye-Umman Gümrük İşbirliği ve Karşılıklı İdari Yardım Anlaşması" ile "Türkiye-Umman Arşivler Alanında Mutabakat Zaptı" imzalanmıştır.

 

Sayın Cumhurbaşkanımız Başbakanlığı döneminde beraberinde devlet Bakanları ve işadamlarından oluşan heyetle 26-27 Eylül 2005 tarihlerinde Umman'ı ziyaret etmiştir.

İki ülke arasındaki iyi düzeydeki ilişkiler, Sayın Ahmet Davutoğlu’nun Dışişleri Bakanlığı döneminde 23 Ekim 2013 tarihinde Umman’a gerçekleştirdiği ziyaret ve devamında Umman Dışişlerinden Sorumlu Bakanı Yusuf bin Alawi’nin 1-3 Mayıs 2014 tarihlerinde ülkemizi iade-i ziyaretiyle ivme kazanmıştır.

Ekonomik ve Ticari İlişkiler

Türkiye ile Umman arasındaki ticaret hacmi son on yılda önemli ölçüde artış göstermiş olmakla birlikte, küresel petrol fiyatlarına bağlı olarak 2016 yılında düşüş yaşanmıştır. 2014 yılında 592 milyon ABD Dolarına ulaşan ikili ticaret hacmi (ihracatımız 491 milyon, ithalatımız 101 milyon Dolar), küresel ölçekli sıkıntıların da etkisiyle 2016 yılında yaklaşık 300 milyon Dolar seviyesine gerilemiştir.

Petrol yağları, demir-çelik ürünleri, kimyasal maddeler, makine ve ekipman ile inşaat malzemeleri Umman’a ihracatımızın başlıca kalemlerini teşkil etmektedir. İthal ettiğimiz ürünler arasında ise Türk sanayisinin ihtiyaç duyduğu petrol bazlı ara maddeler ve diğer ham maddeler ile alüminyum yeralmaktadır.

Türkiye-Umman Karma Ekonomik Komisyon (KEK) toplantıları her iki yılda bir gerçekleştirilmekte olup, KEK Eşbaşkanlığını Türkiye’de Başbakan Yardımcısı Sayın Mehmet Şimşek, Umman tarafında ise Duqm Özel Ekonomik İdaresi Başkanı Yahya Al Jabri yürütmektedir.

Umman’da, çoğunluğu müteahhitlik ve mühendislik sektöründe olmak üzere 30’dan fazla Türk şirketi mevcuttur. Bu şirketlerin Umman’daki toplam iş hacmi 2016 yılı sonu itibariyle 6,5 milyar Dolar civarındadır. Öte yandan, Türkiye’de emlak, madencilik, ticaret ve inşaat alanlarında 17 Ummanlı şirketin faaliyet gösterdiği bilinmektedir.

Türk-Umman İş Konseyi’nin Kurucu Anlaşmaları 29 Kasım-1 Aralık 2006 tarihlerinde İTO ve TOBB ile OCCI arasında İstanbul’da imzalanmıştır. Konsey bugüne kadar dört toplantı düzenlemiş olup, bunların ilki 19-22 Mart 2007 tarihlerinde Muskat'ta gerçekleştirilmiştir. Türkiye-Umman İş Forumu son olarak, 11. Cumhurbaşkanımız Sayın Abdullah Gül’ün 12-14 Nisan 2010 tarihlerinde Umman’ı ziyareti vesilesiyle düzenlenmiştir. İş Konseyi Eşbaşkanlığını ülkemizde Yenigün İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Proje Koordinatörü Erdal Yenigün yürütmekte olup, Umman Eşbaşkanlığına önümüzdeki dönemde yeniden atama yapılması beklenmektedir.

Parlamentolararası İlişkiler

Türkiye Büyük Millet Meclisi ile Umman Şura Meclisi arasındaki temaslar iki ülkenin kapsamlı işbirliğine parlamentolararası boyut kazandırmaktadır.

Ülkemizden Umman’a Meclis Başkanı düzeyindeki son ziyaret, dönemin TBMM Başkanı Sayın Cemil Çiçek tarafından Ummanlı muhatabı Sheikh Khalid bin Hilal bin Nasir Al Maawali’nin davetine icabetle 6-8 Aralık 2014 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Sayın Çiçek ziyareti sırasında, Başbakan Yardımcısı (Başbakanlık Sultan’ın uhdesindedir) Sayyid Fahd bin Mahmoud Al Said ile görüşmüş ve Devlet Konseyi Başkanı Yahya bin Mahfoudh Al Mantheri ile biraraya gelmiştir.

Umman’dan ülkemize Meclis Başkanı düzeyindeki son ziyaret ise, TBMM eski Başkanı Sayın Cemil Çiçek’in daveti üzerine, Umman Şura Meclisi Başkanı Sheikh Khalid bin Hilal bin Nasir Al Maawali tarafından 26-30 Ocak 2013 tarihlerinde yapılmıştır. Al Maawali ziyareti sırasında Sayın Cumhurbaşkanımız tarafında kabul edilmiş ve Sayın Başbakanımız ile görüşmüştür.  

28 Haziran 2006 tarihinde ilk kez kurulan Türkiye-Umman Parlamentolararası Dostluk Grubu, son olarak Adalet ve Kalkınma Partisi Kocaeli Milletvekili Mehmet Akif Yılmaz başkanlığında 3 Mart 2016 tarihinde yeniden oluşturulmuştur. Umman tarafında ise yeni Başkan henüz belirlenmemiştir.

 Umman’da yaşayan vatandaşlarımız

Umman’da yaklaşık 3000 vatandaşımız yaşamaktadır. Umman’da ikamet eden vatandaşlarımızın yarısından fazlası bu ülkede faaliyet gösteren müteahhitlik firmalarımızın teknik ve idari personeli ile ailelerinden oluşmaktadır. Sözkonusu firmalarımızın ülkemizden getirdikleri kısa dönemli çalışanlar dolayısıyla Umman’da ikamet eden vatandaş sayısında yıl içinde dalgalanmalar yaşanabilmektedir. Vatandaşlarımızın bir bölümü ise, kamu ve özel sektör ile ülkede yerleşik uluslararası şirketlerde çalışmakta, lise ve üniversitelerde akademik personel olarak görev yapmaktadır. Vatandaşlarımızın geri kalan bölümünü restoran işletmecisi, berber, oto tamircisi gibi esnaf ile hizmet ve inşaat sektöründe çalışan küçük ve orta ölçekli girişimciler oluşturmaktadır.